नारायण घिमिरे

घिमिरे क्यानडा निवासी खाद्य वैज्ञानिक हुन् । ।

शिवरात्रिमा मात्रै होइन, अरू बेला पनि गाँजा !

नेपालमा गाँजालाई गैरअपराधीकरण गर्नुका धेरै फाइदा छन् । नेपालमा गाँजाले अन्य उद्योगधन्दाले भन्दा चाँडो कम खर्चमा रोजगारी सिर्जना गर्नेछ । बाँझै बसिरहेको जमिनमा सम्भव हुने गाँजाको उब्जनी युवाहरूका लागि उच्च आकर्षणको विषय बन्नेछ ।

अर्गानिक खेतीको अर्थ

कुनै पनि राष्ट्रले कुनै अमूक प्रणाली अपनाउनुका पछाडि आधारभूत उद्देश्य हुन्छन् । मोटामोटी रूपमा अर्गानिक खेती प्रणाली अपनाउनुका पछाडि पनि आधारभूत उद्देश्य छन् । जस्तै : दीर्घकालसम्म माटोको उत्पादकत्व कायम राख्न । कृषि प्रविधिका कारण हुनसक्ने सबै प्रकारका प्रदूषण रोक्न ।

वैज्ञानिक र वैदिक ज्ञान 

जब हामी कुनै वस्तुलाई हेर्छौं, त्यसको लेखाजोखा लम्बाइ, चौडाइ, उचाइ, तौल, शक्ति, गति, तातोपन लगायतका कुराहरूबाट राख्ने गर्छौं । महसुस भने वस्तुको रङ्ग, स्वाद, गन्ध, ध्वनि, छुँदा प्राप्त हुने अनुभव आदिबाट हुने गर्छ । विज्ञानले विषय–वस्तुलाई भौतिक मापदण्डका आधारमा बुझ्ने गर्छ । 

भदलामा उमालेको दूध 

संसारका ४० प्रतिशत मानिस नियमित दूध सेवन गर्छन् । प्रायः धेरै विकसित मुलुकहरूमा प्रशोधन नगरी दूध पिउन र बजारमा लगी बिक्री गर्न प्रतिबन्ध छ । पोषिलो पदार्थमा शरीरलाई हानिकारक हुने व्याक्टेरिया र पेथोजन संक्रमणमा पर्ने हुँदा पेथोजनमुक्त दूधको सहज उपलब्धताका लागि बन्द भाँडामा पठाइने प्रशोधित दूधमात्र पिउने नियम बनाइएको हो । 

छाकैपिच्छे साग

पछिल्लो समय बायोसाइन्स क्षेत्रमा प्राप्त उल्लेखनीय सूचनाहरूका कारण आज मानिसले के खाने र किन खाने भन्ने अवधारणामै अमूल परिवर्तन आएको छ । हिजैसम्म पनि हाम्रा चिकित्सक, खाद्य र पोषण विज्ञहरूले सर्वसाधारणको तागतका लागि भिटामिन र पोषणका लागि कार्बोहाइड्रेट, प्रोटिन, चिल्लो, भिटामिन, मिनरल, फाइबर र पानीको समुचित संयोजन मिलेको सन्तुलित आहारले शरीर हृष्टपुष्ट राख्छ भनेर दिने सल्लाह नै आज अपूर्ण र अर्धसत्य भइसकेको छ ।

नारायण घिमिरेका लेखहरु :

तातोपानी कुण्डबाट कमाइ

तीर्थ र आरोग्यका लागि संसारभर तातोपानी कुण्डमा ‘तातोपानी कुण्डयात्री’ धाउने परम्परा छ । तातोपानीको छहरामा नुहाउँदा होस् या कुण्डमा डुबुल्की मार्दा, तातोपना, मिनरल र सूक्ष्म तत्त्वले शरीरलाई दिने थेरापी स्वास्थ्यलाभको वैकल्पिक उपचार हो ।

दूधभन्दा महँगो गहुँत

गत जुलाईमा भारतको राजस्थानमा गिर र थारपारकर जातको उन्नत नस्लका गाईको गहुँत १५ देखि ३० रुपैयाँ प्रतिलिटर बिक्री भइरहेको थियो । दूधको भाउ भने प्रतिलिटर २२ देखि २५ रुपैयाँ थियो । महाराष्ट्रको केशवशास्त्री गौशालाको २ सय ३० गाईबाछाबाट बिहानै ४ बजे २ सय लिटर गौमूत्र नजिकैको डिस्टिलेसन युनिटमा पुर्‍याइँदै थियो ।

हरियो जमराको जुस

स्वस्थ र तन्दुरुस्त जीवन पद्धति संसारकै प्राथमिकतामा छ । पानीको फोकाजस्तै लाग्ने लगभग ३७.२ खर्ब कोषबाट मानव शरीर बनेको छ । तिनै कोष स्वस्थ रहेसम्म मानिस तन्दुरुस्त हुन्छ । स्वस्थ मानिसको रगतको पीएच ७.३५ देखि ७.४५ हुन्छ, जुन हल्का क्षारीय हो ।

खिर्रोबाट खनखनी पैसा

भारतीय सरकारको निम्तोमा कृषि इनोभेसनबारे छलफलका लागि नयाँदिल्ली जाँदा दुई दिनका लागि नेपाल पस्न भ्याएँ । वयोवृद्ध बुबाको आशिर्वाद थाप्न हवाई अड्डाबाट सिधै तनहुँको याम्पाफाँट हान्निएँ । ड्राइभर मेरै स्कुले साथी मालतीका भाइ कृष्ण परेछन् ।

सयपत्री माला किन मिल्काउनु ?

नेपाली समाजमा चलनचल्तीका शब्द ‘सफा’ र ‘पवित्र’ बीचको भिन्नता बुझ्न मलाई झन्डै ३ दशक लाग्यो । मेरो बुझाइमा ‘सफा’ भनेको एउटा अवस्था हो, कुनै कार्य गरी प्राप्त गर्न सकिने । जस्तै– तामा वा स्टिलको जुठो गिलास खकालेर पानी पिउने प्रयोजनका लागि ‘सफा’ बनाउन सकिएला ।

जडीबुटीको सिरानी

गाउँले स्कुलमा ३ कक्षासम्म मात्र पढाइ हुन्थ्यो । कक्षा उक्लेपछि पृथ्वी राजमार्गमा २ किलोमिटरभन्दा बढी पैदल मार्च गरेर सत्र सय (तनहुँ) नगई सुखै थिएन  ।

वनस्पतिको व्यवसायीकरण

स्याङ्जा खयर निर्यातमा कहलिएको छ । स्याङजाको सामथ्र्यको प्रमुख आधार खयर हो । खयरको बोक्राबाट निकालिने खैरो धुलोमा ‘क्याटेचिन’ र ‘इपिक्याटेचिन’ हुन्छ ।

बुझ्नेलाई कीरा, अरूलाई लार्भा

परिचित साथीकहाँ डिनरको निम्ता आयो । क्यानाडाबाट दूरदेशमा आफ्नो उत्पादन निर्यात गर्न अनौपचारिक छलफलका लागि । घरमा पाकेको मिठे फापरको ढिँडो र गुन्द्रुक छोडी म पाहुना बन्न पुगेंँ । साथीकी पत्नी बारबरा निकै खुसी देखिइन् ।

रैथाने ज्ञान ब्युँताउने बेला

रोग र कीराले खेतबारीमा सताउँछन् । भकारीमा थन्काइसकेपछि पनि हाइसन्चो हुँदैन । हाम्रा पितापुर्खा घुन, पुत्ला, कीरा, मुसाविरुद्ध रैथाने वनस्पति भिडाइदिन्थे । फुलेको पातीको धूलो पोकामा बेरेर धान, गेडागुडी या अन्नमा राखेर वा भण्डारणबाहिर घरेलु ‘डिस्टिलेसन’ गरी प्राप्त झोल छर्कन्थे । खपटे, घुन र पुत्लालाई बोजोको धूलो पर्याप्त थियो ।

रैथाने उब्जनीबाट समृद्धि

अस्ति भर्खरजस्तो लाग्छ, गोरखाबाट बसाइँ आएको माइला दाइको परिवारले हाम्रो घरभन्दा पर पाखोको धयेरी, पाती र असुरोको घारी फाँडेर घैयाबारी बनाएको । ४/५ कक्षामा पढ्दै गर्दा हामी माइला दाइको त्यही घैयाबारीमा खरबुजो चोर्न जान्थ्यौं । हामीलाई एक त खरबुजो भेट्टाउनै गाह्रो पथ्र्यो, भेट्टाए पनि लुकाएर जंगलतिर लगी खानै मुस्किल ।