चर्चामा फेसियल रिकग्निसन

हेलो शुक्रबार

आगामी भविष्य आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) लाई मानिन्छ  । हाम्रो दैनिकी नै एआईका कारण बदलिने र हामीले काम गर्ने तरिका पनि भविष्यमा फरक हुने अनुमान सर्वत्र छ  ।

ZenTravel

एआईकै एउटा अभिन्न अंग हो– फेसियल रिकग्निसन । क्यामेरामार्फत मानिसको मुहारलाई चिन्न सक्ने यो प्रविधिका लागि धेरै अनुसन्धानपछि विकासको यो चरणमा आएको छ ।


फेसियल रिकग्निसनको सुरुवाती प्रयोग सुरक्षा प्रयोजनका लागि भए पनि अहिले यो स्मार्टफोनमा समेत उत्तिकै प्रयोगमा आएको छ । सुरक्षा निकायले विशेष गरी फरार सूचीमा रहेका व्यक्तिहरूलाई पहिचानका लागि यसलाई उपयोगी सिद्ध मानेका छन् ।
फेसियल रिकग्निसन प्रविधिलाई सबैभन्दा बढी महत्त्व दिने राष्ट्रमा चीन अग्रपंक्तिमा छ । पश्चिमी देशमा यसको महत्त्व उस्तैगरी फैलिँदै छ ।

Meroghar

तर, यसै साता युरोपियन कमिसनले भने फेसियल रिकग्निसन प्रविधिलाई ३ देखि ५ वर्ष प्रतिबन्ध लगाउन सकिने आशय व्यक्त गरेको छ । कमिसनले तयार पारेको १८ पृष्ठ लामो रिपोर्ट अनुसार फेसियल रिकग्निसनका लागि आवश्यक पर्ने कानुन नभएको र कानुन निर्माणमा समय लाग्ने भन्दै यस्तो आशय व्यक्त गरिएको हो ।


युरोपियन कमिसनले आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स प्रविधिका विकासकर्ताहरूमा पनि यस्तै खालको बाध्यकारी नियम लागू गर्ने भन्दै आफ्ना सदस्य राष्ट्रहरूलाई पनि आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स सम्बन्धी काम गर्नका लागि छुट्टै निकाय गठन गर्न आग्रह गरेको छ ।



यस्ता प्रविधिलाई ३ देखि ५ वर्षसम्म गरिने प्रतिबन्धका कारण यस्ता प्रविधिको प्रभावलाई मूल्यांकन गर्न उपयुक्त विधि पत्ता लगाइसक्नुपर्ने युरोपियन कमिसनको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।


बेलायतसहितका केही देशमा प्रहरीले सार्वजनिक स्थलमा फेसियल रिगग्निसन सुविधासहितको क्यामेरा राखेर सर्वसाधारणलाई अनुगमन गर्दै आएको छ । बेलायतमा सार्वजनिक स्थानमा राखिएको फेसियल रिकग्निसनसहितको सीसीटीभी फुटेज हटाउनुपर्ने माग हुँदै आएको छ । यसले व्यक्तिको गोपनीयताको अधिकार हनन गरेको विरोधीहरूको मत छ ।


फेसियल रिकग्निसनलाई कुनै देशले सार्वजनिक रूपमा जानकारी दिएर प्रयोग गरिरहेका छन् भने कुनैले सर्वसाधारणलाई जानकारी नदिई यसको प्रयोग गरिरहेका छन् । यसको विरोधीहरूको मतलाई मान्ने हो भने फेसियल रिकग्निसन प्रविधि विश्वसनीय भइसकेको छैन । यस्तो क्यामेराले सार्वजनिक स्थानमा रहेका मानिसहरूको अनुहारलाई पहिचान गर्दै प्रहरी वा अन्य निकायको डाटाबेसमा रहेको व्यक्तिहरूसँग तत्कालै तुलना गर्छ । यस्तो अवस्थामा अलिअलि अनुहार मिलेकै भरमा प्रहरीले धेरै व्यक्तिहरूलाई शंकाको आधारमा पक्राउ गरिरहेका छन् ।


युरोपमा फेसियल रिकग्निसन प्रविधिलाई केही वर्ष प्रतिबन्ध लगाउने र उपयुक्त नियम बनाएपछि मात्रै फुकुवा गर्ने बहस चलिरहँदा चीनले भने नयाँ नियम जारी गरेको छ । चीनले आफ्नो देशको मेडिकल स्टोरमा फेसियल रिकग्निसन क्यामेरा राख्नै पर्ने नयाँ नियम जारी गरेको छ जसका कारण कसैले लागूऔषध बनाउनका लागि औषधि किन्न नपाउन् । कडा खालको औषधि किन्दा खरिदकर्ताले मेडिकल स्टोरमा रहेको क्यामेरामा आफ्नो मुहार स्क्यान गर्नुपर्ने व्यवस्था लागू गर्न लागिएको हो ।


एआईसम्बन्धी प्रविधिलाई नियमन गर्नुपर्ने यो बहसमा गुगलको प्यारेन्ट कम्पनी अल्फावेटका सीईओ सुन्दर पिचाई पनि सहमत छन् । उनले यसै साता एक लेखमार्फत एआईसम्बन्धी प्रविधिलाई सरकारी निकाय वा अन्तर्राष्ट्रिय कुनै निकायले नियमन गर्नुपर्ने विचार राखेका छन् । एआई प्रविधिमार्फत मानिसको जीवनमा पार्ने प्रभावको सकारात्मक र नकारात्मक पक्षको विश्लेषण गरी त्यसलाई नियमन गर्नुपर्ने उनको धारणा छ ।

उनले डिप फेक (अरूको मुहार मिल्ने भिडियो) जस्ता प्रविधिले भविष्यमा समस्या निम्त्याउन सक्ने आकलन गरेका छन् । सार्वजनिक भएका केही डिप फेक भिडियोमा चल्तीका सेलेब्रिटीहरूको अनुहार र हाउभाउ ठ्याक्कै मिल्ने गरी अश्लील भिडियो बनाउने लहरले समस्या पनि निम्त्याउँदै गएको छ ।

प्रकाशित : माघ १०, २०७६ १२:४०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विन्डोज सेभेनको अन्त्य

हेलो शुक्रबार

अत्यधिक मन पराइएको विन्डोजको भर्सन सेभेनको सपोर्ट माइक्रोसफ्टले बन्द गरेको छ  । प्रयोगकर्तालाई दुई वर्षयता विन्डोज टेनको प्रयोगका लागि आग्रह गर्दै आएको माइक्रोसफ्टले यो मंगलबारदेखि विन्डोज सेभेनलाई दिँदै आएको सपोर्ट बन्द गरेको हो  ।

यससँगै विन्डोज सेभेनका प्रयोगकर्ताले यो भर्सन प्रयोग गर्न पाइरहने भए पनि माइक्रोसफ्टबाट हुने कुनै पनि प्रकारको सहयोग पाउने छैनन् । अर्थात्, कम्पनीले आफ्नो प्रयोगकर्तालाई सुरक्षाका लागि दिने सेक्युरिटी अपडेट अब पूर्णतः बन्द हुनेछ । विन्डोज सेभेन विन्डोज अपरेटिङ सिस्टम प्रयोगकर्ताको सबैभन्दा प्रिय संस्करण हो ।
अनलाइनसम्बन्धी तथ्यांक राख्ने ‘स्ट्याट काउन्टर’ का अनुसार हालसम्म पनि विन्डोज सेभेनका प्रयोगकर्ता करिब एक चौथाइ छन् । कुल विन्डोज प्रयोगकर्ताको तुलनामा करिब २७ प्रतिशत प्रयोगकर्ताले हालसम्म पनि विन्डोज सेभेन प्रयोग गरिरहेका छन् जबकि विन्डोज सेभेनपछि आएका विन्डोज एट र एट पोइन्ट वान भर्सनका प्रयोगकर्ता क्रमशः १ प्रतिशत र ५ प्रतिशत मात्रै छन् । विन्डोजका ६५ प्रतिशतभन्दा बढी प्रयोगकर्ताले विन्डोज टेन प्रयोग गरिरहेका छन् ।
सुरक्षा विज्ञहरू भने माइक्रोसफ्टले सपोर्ट बन्द गर्ने निर्णय गरे पनि विन्डोज सेभेनका यति धेरै प्रयोगकर्ता हुनुलाई जोखिमपूर्ण मान्छन् । धेरै विज्ञहरूको चासो छ कि माइक्रोसफ्टले सपोर्ट बन्द गर्नेबित्तिकै ढिलो–चाँडो यी प्रयोगकर्ताको डिभाइस जोखिममा पर्नेछ । माइक्रोसफ्टले विन्डोज सेभेनलाई सपोर्ट बन्द गर्नुको अर्थ ह्याकरबाट यसका प्रयोगकर्तालाई जोगाउन कम्पनीले गर्ने लगानी पनि बन्द हुनु हो । जसका कारण ह्याकरलाई विन्डोज सेभेनका कमजोरी पत्ता लगाएर प्रयोगकर्ताको डिभाइससम्म पहुँच पाउनका लागि सहज हुनेछ ।
माइक्रोसफ्टले सूचना प्रकाशित गर्दै आफ्ना प्रयोगकर्तालाई विन्डोज सेभेन प्रयोग नगर्न भनेको छ । ‘हाम्रो सपोर्टबिना पनि विन्डोज सेभेन प्रयोग गर्नु भाइरसको जोखिममा हुनु हो,’ कम्पनीले आफ्नो वेबसाइटमा प्रकाशित गरेको सूचनामा भनिएको छ ।
माइक्रोसफ्टले सपोर्ट बन्द गरेपछि विन्डोज सेभेन प्रयोग भएको कम्प्युटरको तथ्यांक चोरी हुने, प्रयोगकर्तालाई थाहै नपाए पनि ह्याकरले उनीहरूको गतिविधि निगरानी गर्न सक्ने जोखिम हुन्छ । तर, विन्डोज सेभेन प्रयोग भएको डिभाइस अनलाइनमा जोडिँदा यस्तो जोखिम हुने भए पनि सधैं अफलाइन हुने डिभाइसमा भने ह्याकरबाट जोखिम कम हुने विज्ञहरू बताउँछन् ।
व्यक्तिगत प्रयोगजनका लागि प्रयोग हुने कम्प्युटर र कहिल्यै अनलाइनमा नजोडिने हो भने प्रयोगकर्ताले अझैं विन्डोज सेभेन प्रयोग गर्न सक्छन् । तर बैंक तथा महत्त्वपूर्ण जानकारी रहने कम्प्युटर हो भने विन्डोज सेभेनको प्रयोग नगर्न विज्ञहरूले सुझाव दिएका छन् । बेलायतको नेसनल साइबर सेक्युरिटी सेन्टरले मंगलबारदेखि विन्डोज सेभेन प्रयोग भएको डिभाइसबाट इन्टरनेट बैंकिङसेवा प्रयोग नगर्न तथा इमेलहरू आदानप्रदान नगर्न आफ्ना नागरिकहरूलाई सूचित गरेको छ ।
माइक्रोसफ्टले अवैध सफ्टवेयरको प्रयोगलाई रोक लगाउने, हरेक डिभाइसमा एकै खालको अपरेटिङ सिस्टम प्रयोग गर्ने र त्यसलाई प्रयोगकर्तामैत्री बनाउने भन्दै विन्डोज टेन सार्वजनिक गरेको थियो ।
विन्डोज टेन प्रयोग गर्न प्रयोगकर्ताले १ सय डलर बढी मूल्यमा अपरेटिङ सिस्टम किन्नुपर्ने हुन्छ ।
विन्डोज टेन प्रयोगका लागि कम्प्युटरमा कम्तीमा पनि १ गिगाहर्जको प्रोसेसर, १६ जीबीको हार्ड ड्राइभ र १ जीबी र्‍याम मेमोरी हुनुपर्छ । माइक्रोसफ्टका अनुसार विन्डोज सेभेनमा सपोर्ट बन्द भएपछि केही संस्थाहरूले चासो व्यक्त गरेका छन् । उनीहरूले विन्डोज सेभेनमा मात्रै चल्ने गरी आफ्नै विशिष्ट खालको सफ्टवेयरहरू प्रयोग गरेकाले अरू अपरेटिङ सिस्टम प्रयोगकर्ताले त्यस्ता
सफ्टवेयर नचल्ने भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका हुन् । त्यस्ता निकायहरूका लागि प्रतिकम्प्युटर वार्षिक २५ डलरदेखि २ सय डलरसम्म सेवा शुल्क लिएर छुट्टै सपोर्ट गर्ने माइक्रोसफ्टले जनाएको छ ।

–एजेन्सीको सहयोगमा

प्रकाशित : माघ ३, २०७६ १३:११
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×