दलहरू संविधानअनुसारको व्यवहार गर्न असफल देखिए- कुराकानी - कान्तिपुर समाचार
अन्तर्वार्ता

दलहरू संविधानअनुसारको व्यवहार गर्न असफल देखिए

ध्रुव सिम्खडा

सिद्धान्ततः एमाले र माओवादीले जनवादी केन्द्रीयताको आधारमा महाधिवेशन भएको भ्रम दिन खोजे पनि ती महाधिवेशनहरु न त जनवादी केन्द्रीयतालाई मजबुत पार्ने दिशामा केन्द्रित थिए न बहुदलीय जनवादलाई समृद्ध बनाउने खालका नै थिए । ती फगत ओली र दाहाललाई पुनः ४ वर्ष अध्यक्षका रुपमा राजनीतिको शिखरमा अडाइराख्ने माहोल बनाउन केन्द्रित महाधिवेशनहरु थिए ।

भारत, नयाँदिल्लीस्थित जवाहरलाल नेहरु विश्वविद्यालयबाट माओवादीको ‘आर्म्ड स्ट्रगल टु इलेक्टोरल पोलिटिक्स’मा विद्यावारिधि गरेका अर्जुनबहादुर अएडी मध्यपश्चिम विश्वविद्यालय, सुर्खेतमा राजनीतिशास्त्रका सहप्राध्यापक हुन् । चार महिनायता नेपाली कांग्रेस, नेकपा (एमाले), नेकपा (माओवादी केन्द्र), राप्रपा र नेकपा (माले)ले सम्पन्न गरेका महाधिवेशनबारे १८ वर्षदेखि राजधानीबाहिर राजनीतिशास्त्र पढाइरहेका अएडीसँग इकान्तिपुरका ध्रुव सिम्खडाले गरेको कुराकानी ।

चार महिनायता मुलुकका पाँच प्रमुख राजनीतिक दलहरूले आ-आफ्ना महाधिवेशन सम्पन्न गरेका छन् । तपाईं सुर्खेतमा बसेर राजनीतिक दलका महाधिवेशनहरूलाई कसरी विश्लेषण गर्नुहुन्छ ?

पहिलो त कानुनी बाध्यताका कारण पनि राजनीतिक दलहरूलाई आ-आफ्ना महाधिवेशनहरू गर्नुपर्ने नै थियो । त्यसै भएर तिनले महाधिवेशन गरेका हुन् । दोस्रो, आ-आफ्ना संगठनलाई चलायमान बनाउन र नयाँ नेतृत्व छनोटका लागि दलहरू महाधिवेशनमा होमिएका थिए । यद्यपि, पाँचवटै दल लगातार महाधिवेशनमा होमिएकाले मुलुकमा महाधिवेशनको मौसम नै सिर्जना हुन पुग्यो । त्यसैले सबै दलका महाधिवेशन गतिविधिहरूलाई एकै तरिकाले विश्लेषण गर्नु उचित हुँदैन ।

एमाले, कांग्रेस र माओवादी केन्द्रको महाधिवेशनलाई कुन रुपमा लिनुभयो ?
एमाले र माओवादीको एकखाले परिवेशमा महाधिवेशन भयो भने कांग्रेसको अर्कैखाले परिवेशमा । २०७४ सालको निर्वाचनमा एमाले र माओवादी केन्द्र मिलेर चुनावमा उठेका थिए । पछि उनीहरूले दुवै दललाई ‘मर्ज’ गरेर नेकपा बनाएर प्रदेशदेखि केन्द्रसम्मको सरकार गठन गरेका थिए । मुलुकमा रहेका आठवटा सरकारमध्ये दुई नम्बर प्रदेशमा बाहेक सातवटा सरकार नेकपाको थियो । तर‚ एकताको तीन वर्ष पनि नपुग्दै उनीहरूबीच आन्तरिक सत्तासंघर्ष चुलिएर पार्टी नै फुट्यो । अनि पुरानै एमाले र माओवादी केन्द्रको रुपमा अस्तित्वमा आए । यस्तो अवस्थामा पूर्ववत् स्वरुपमा फर्किएर उनीहरू आ-आफ्ना महाधिवेशन गर्दै थिए । त्यसैले उनीहरूलाई आ-आफ्नो शक्ति प्रदर्शन गर्नुथियो । महाधिवेशनको माहोल हेर्दा एकले अर्कोलाई एकताबद्ध र झनै संगठित भएको आभास दिन खोजिरहेको बुझ्न सकिन्थ्यो । नेकपा फुटे पनि एमाले आफ्नो पुरानो शक्ति नघटेको, एकताबद्ध र शक्तिशाली रहेको सन्देश दिन चाहन्थ्यो । ठीक यस्तै मनस्थितिमा माओवादी केन्द्र पनि महाधिवेशनमा होमिएको थियो । अर्थात् उनीहरूबीच पुरानै स्थितिमा देखिने होड थियो । त्यसका लागि एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले आ-आफ्नो सामर्थ्य देखाए पनि । तर‚ कांग्रेसलाई त्यस किसिमको पार्टी विभाजनको पीडा थिएन । खाली नेतृत्वमा आफू र आफ्नो समूहलाई जिताउनु र पार्टीको वैधानिकता जोगाउनु थियो ।

एमाले, माओवादी केन्द्र र कांग्रेस महाधिवेशनमा भिन्नता पनि पाउनुभयो कि ?
सिद्धान्ततः एमाले र माओवादीले जनवादी केन्द्रीयताको आधारमा महाधिवेशन भएको भ्रम दिन खोजे पनि ती महाधिवेशनहरू न जनवादी केन्द्रीयतालाई मजबुत पार्ने दिशामा केन्द्रित थिए‚ न त बहुदलीय जनवादलाई समृद्ध बनाउने खालका नै थिए । ती फगत् ओली र प्रचण्डलाई पुनः चार वर्ष अध्यक्षका रुपमा राजनीतिको शिखरमा अडाइराख्ने माहोल बनाउन केन्द्रित महाधिवेशनहरू थिए । सबैले सहमतिमा लागू गरेको संविधान र शासन पद्धतिअनुकूलको राजनीतिक व्यवहार एमाले र माओवादी दुवैले महाधिवेशनमार्फत देखाउन सकेनन् । एमाले आफूलाई लोकतान्त्रिक दल भन्छ । बहुदलीय जनवाद र स्वतन्त्रताको कुरा गर्छ । आन्तरिक लोकतन्त्रको कुरा गर्छ । तर‚ पार्टीको केन्द्रीय कमिटीका लागि भएको आन्तरिक निर्वाचनमा भने अध्यक्षको खल्तीबाट निस्किएका नामहरूलाई मात्र ताली बजाएर अनुमोदन गर्ने काम महाधिवेशनमा भयो ।

माओवादी केन्द्रको पनि आन्तरिक लोकतन्त्र निकै कमजोर देखियो । एमालेमा त कमसे कम भीम रावलले अध्यक्षमा ओलीलाई चुनौती दिएका थिए, माओवादी केन्द्रमा त त्यति पनि देखिएन । प्रचण्डले चुनौतीरहित अध्यक्षको माला पहिरिए । यसले उनीहरूको आन्तरिक लोकतन्त्र कमजोर सावित गरेको छ । खुला र लोकतान्त्रिक समाजसँग उनीहरूको आन्तरिक लोकतान्त्रिक विधि, पद्धति मेल खाएको देखिँदैन ।

कांग्रेसले विचारविहीन महाधिवेशन गर्‍यो भन्ने आरोप छ नि ?
एमाले र माओवादी केन्द्रको तुलनामा महाधिवेशनमा कांग्रेसले अलि बढी नै लोकतान्त्रिक विधि अपनाएको देखिन्छ । उसले वडादेखि केन्द्रसम्मका सबै पदमा निर्वाचनद्वारा पदाधिकारीहरू निर्वाचित गरेको छ । आगामी चार वर्षका लागि महाधिवेशनबाट नेतृत्व छाने पनि नीतिचाहिँ बनाएन । आगामी चार वर्षसम्म कांग्रेसको नीति के हुने ? सरकार चलाउँदा होस् या प्रतिपक्षमा बस्दा, कुन नीतिअन्तर्गत रहेर अगाडि बढ्ने ? संघीयता, लोकतान्त्रिक परिपाटी र समावेशितालाई कसरी व्यवस्थापन गर्ने ? भन्ने विषयमा महाधिवेशनमा छलफल भएन । नीतिबिना कांग्रेसलाई कसरी विश्वास गर्ने भन्ने सवाल छ । त्यसैले संघीयता कार्यान्वयन, सुशासनलगायतका विषयहरूमा नीतिगत छलफल हुनुपर्थ्यो । त्यसो नहुँदा अन्योल सिर्जना हुनसक्छ ।

केन्द्रतिर भएका महाधिवेशनका हल्लाखल्ला गाउँ/देहाततिर कत्तिको पुगेको पाउनुभएको छ ?
कांग्रेसले वडादेखि निर्वाचनको जुन प्रक्रिया अपनायो‚ त्यसले गाउँघरमा राजनीतिक चहलपहल ल्याएको देखिन्छ । यद्यपि, उसले नीतिगत छलफल भने गरेको पाइँदैन । नीति, कार्यक्रमबारे तल्लो तहमा छलफल र बहस हुने परम्परा कमै देखिन्छ । त्यसैले नीति, कार्यक्रमबारे अलि बुझेकाहरूले चर्चा गर्ने हुन् । कांग्रेसबीचको प्रतिस्पर्धाले गाउँ/देहातमा राजनीतिक सरगर्मी बढ्नुका साथै झण्डै–झण्डै राष्ट्रिय निर्वाचनकै आभास गराएको हो ।

एमाले, माओवादी र राप्रपा महाधिवेशनको प्रभाव कत्तिको छ नि ?
यी दलहरूले सहमति र एकता गरेर अगाडि बढ्ने भन्दै दलका भेला र स्थानीय अधिवेशनहरू बन्द कोठाभित्र गरेकाले आमजनतामा त्यसको खासै प्रभाव देखिएन । गाउँ/देहातमा बस्ने जनतालाई उनीहरूका स्थानीय अधिवेशनहरूले छोएन किनभने उनीहरूले साटसुट स्थानीय अधिवेशनहरू सम्पन्न गरेका थिए । उनीहरूका अधिवेशनहरू भइरहेका छन् भनेर चासो राख्नेहरूलाई मात्र थाहा भयो । कोठाभित्र आफ्ना कार्यकर्ताहरू भेला गरेर उनीहरूले अधिवेशन टुंग्याएकाले आम सर्वसाधारणबीच त्यसले चासो र खुल्दुली जगाउन सकेन ।

अब तीनै तहका निर्वाचनहरू नजिकिँदै छन् । प्रमुख दलहरूले आ-आफ्ना महाधिवेशनहरू पनि सम्पन्न गरिसकेका छन् । यिनीहरू अब कसरी अगाडि बढ्नुपर्छ ?
संविधान निर्माणपछि निर्वाचन भएर तीनै तहमा सरकारहरू बनेको करिब पाँच वर्ष हुन लागिसकेको छ । यसबीचमा दलहरूले संविधानप्रति जुन प्रकारको अपनत्व देखाउनुपर्थ्यो‚ त्यो देखाउन सकेनन् । त्यसले गर्दा लोकतन्त्र, संघीयता, समावेशिता र विकासका कार्यहरू अलमलमा परे । यसले आमजनतामा व्यवस्थाप्रति नै वितृष्णा बढ्दै जान थालेको छ । यस्तो हुनु हामीले अपनाएको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक व्यवस्थाका लागि सुखद् संकेत भने होइन । ‘मुलुकमा गणतन्त्र आयो, अब केही हुन्छ’ भन्ने जनतामा जुन आशा र अपेक्षा थिए‚ ती अपेक्षाहरू पूरा हुन नसकेकाले आगामी दिनमा दलहरूले पहिले त संविधानप्रतिको प्रतिबद्धता दोहोर्‍याउनुपर्छ ।

लोकतन्त्र, संघीयता र समावेशिताप्रति हामी प्रतिबद्ध छौँ भनेर दलहरूले आमजनतालाई त्यसको कार्यान्वयनप्रति आश्वस्त पार्न सक्नुपर्छ । त्यसो भयो भने मात्र संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रप्रति जनविश्वास बढ्न सक्छ । होइन भने यो संघीयता, तीन तहका सरकारभन्दा त पुरानै व्यवस्था ठीक थियो भन्ने वितृष्णा बढ्न सक्छ । त्यसैले जनतामा बढ्दै गएको व्यवस्थाप्रतिको वितृष्णालाई दलहरूले समयमै सम्हाल्न सक्नुपर्छ । यदि सम्हाल्न सकेनन् भने त्यसको परिणाम नकारात्मक दिशातिर जान सक्छ । यस कुरालाई दलहरुले बुझ्न सक्नुपर्छ ।

बाबुराम भट्टराईलगायत केही नेताहरू राष्ट्रपतीय शासन पद्धतिमा जानुपर्ने कुरा उठाइरहेका छन् । यतातिर संकेत गर्न खोज्नुभएको हो ?
त्योभन्दा पनि हामी अहिले जुन किसिमको परिस्थितिमा छौँ‚ त्यसलाई राष्ट्रपतीय प्रणालीले सम्बोधन गर्न सक्छ भन्ने लाग्दैन । हामीले अपनाएको संघीयता र समावेशितालाई राष्ट्रपतीय प्रणालीले बढावा दिँदैन । यसका लागि अहिले हामीले अपनाएको संसदीय प्रणाली नै उपयुक्त व्यवस्था हो । उहाँहरूको तर्कमा म के पाउँछु भने हामी जहिले पनि सजिलो राजनीति गर्न चाहन्छौँ । जहिले पनि राजनीतिक प्रणाली परिवर्तन गर्ने, संविधान बदल्ने र त्यसलाई ८/१० वर्ष अभ्यास गर्ने अनि सुधार गर्नेभन्दा पूरै बदलेर नयाँ बनाउने सजिलो राजनीति गर्न चाहन्छौँ । तर‚ आमनागरिकको धारणा यो व्यवस्था बदल्ने छैन । दलका नेताहरू सच्चिऊन्, संविधान, कानुनअनुसार चलून् भन्ने छ । संविधानसभाले बनाएको संविधन कार्यान्वयनमा सबै दल लागून् भन्ने नै जनचाहना रहेको छ ।

तल्लो तहका कार्यकर्ताहरूको भावना बुझ्दा आगामी निर्वाचनमा कुन-कुन दलबीच चुनावी तालमेल हुने देख्नुहुन्छ ?
दलहरू मिल्ने/नमिल्ने कार्यकर्ताहरूको आवाज, इच्छा र अपेक्षाले हुने कुरा होइन । माथिका नेताहरू मिले भने मिलन हुन्छ, मिलेनन् भने चुनावी तालमेल हुँदैन । तल्लो तहका कार्यकर्ताहरुमा शीर्षस्थ नेताहरूको निर्णय र कार्यको असरमात्र पर्ने हो । यति हुँदाहुँदै पनि एमाले कार्यकर्ताहरूले माओवादी र एकीकृत समाजवादीहरूसँग मिल्न हुँदैन भन्ने धारणा राखेको पाइन्छ । ‘हाम्रो आफ्नो संगठन छ, शक्ति छ त्यसैले हामी टिक्न सक्छौँ’ भन्ने एमाले कार्यकर्ताहरूको सोच रहेको पाइन्छ । उनीहरूमा त्यो आत्मविश्वास पाइन्छ । तर‚ माओवादी कार्यकर्ता वा मतदाताहरूमा चाहिँ हामी कसैसँग मिलेनौँ या ‘अलाइन्स’ गरेनौँ भने आफ्नो अस्तित्व जोगाउन संकट पर्छ कि भन्ने अनुभूति देखिन्छ । तल्ला तहका नेता/कार्यकर्ताहरूको भनाइ माथिल्ला तहका नेताहरूले नसुन्दा रहेछन् भन्ने एमाले र माओवादी केन्द्रको महाधिवेशनमा प्रष्टै देखिइहाल्यो ।

तल्ला तहका नेता/कार्यकर्ताहरू निर्वाचनमा होमिने मुडमा पुगिसकेका हुन् त ?
जुटिसकेको चाहिँ होइन । तर‚ साँझ-बिहान, चिया-चौतारी गफमा भने चुनावका कुरा हुन थालेका छन् । एमाले‚ जिल्ला अधिवेशनतिर लागेकाले उनीहरूको ध्यान त्यतै केन्द्रित भएको छ । माओवादी कार्यकर्ताहरू‚ केन्द्रबाट कस्तो निर्देशन आउँछ त्यसैअनुसार अगाडि बढ्ने भन्ने मनस्थितिमा रहेको देखिन्छन् ।

कांग्रेसले तलदेखि माथिसम्मका सबै अधिवेशन सकेकाले चुनावतिर आफूलाई केन्द्रित गर्न खोजेको देखिन्छ । कांग्रेसका नेता/कार्यकर्ताहरू स्थानीय निर्वाचनका लागि तयार रहनुपर्छ भन्ने खालका विचार-विमर्शमा केन्द्रित भएको पाइन्छ ।

दलहरूप्रतिको तपाईंको धारणा ?
राजनीतिक दलहरू संविधानअनुसारको व्यवहार गर्न असफल देखिए । दलका महाधिवेशनहरूमा संविधान कार्यान्वयनमा आएका अप्ठ्याराहरूबारे छलफल हुन सकेन । सबै पार्टीमा युवा अनुहारहरू पनि आएका छन् । तिनको आवाज कत्तिको सुनिन्छ ? त्यो आगामी दिनमा देखिएला ।

आर्थिक उन्नतिका लागि नेतृत्वले पहिले जनतामा व्यवस्थाप्रति जुन वितृष्णा र शंका उत्पन्न भइरहेको छ‚ त्यसलाई चिर्न सक्नुपर्छ । संघीय लोकतान्त्रिक व्यवस्थाको विरोधमा बढ्दै जान लागेका नकारात्मक सोचहरूलाई समयमै रोक्न सक्नुपर्छ । दलहरूले संघीय लोकतन्त्रलाई सबल बनाउने नीति र कार्यक्रम अगाडि बढाउनुपर्छ । सधैं व्यवस्थामात्रै फेर्ने कुरा उचित हुँदैन, संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक व्यवस्थालाई सुदृढ गरेर अगाडि बढ्नेतर्फ लाग्नु नै सबैको हितमा हुन्छ ।

प्रकाशित : पुस २३, २०७८ १७:१३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नेपालमा गुमनाम विश्वमा चर्चित : लोफाइ आर्टिस्ट सगुन

रीना मोक्तान

काठमाडौँ — उनी घरमै बसेर संगीत निर्माण गर्छन् । संगीतको विधा – लोफाइ । नेपाल बसेर विश्व दर्शकबीच चर्चित बनेका उनी आरआइएए (रेकर्डिङ इन्डस्ट्री एसोसियसन अफ अमेरिका सर्टिफेकसन)बाट पाउने प्लाटिनम कुर्दैछन् ।

विश्वका चर्चित संगीतकार, गायक/गायिकाले प्राप्त गरेको यो रेकर्डका लागि उनको 'आइल किप यु सेफ'ले सबै मापदण्ड पूरा गरिसक्यो । लोफाइमार्फत विश्व संगीतमा आफ्नो पहिचान बनाउन सफल उनलाई नेपालमा भने खासैले चिन्दैनन् । नेपालमा गुमनाम, तर विश्वमा चर्चा कमाइरहेका लोफाइ आर्टिस्ट हुन्, सगुन खड्का ।

यथार्थमा २२ वर्षीय सगुन एक 'अन्डरग्राउन्ड आर्टिस्ट' हुन् । न त उनी कमेन्ट र लाइकका लागि सामाजिक सञ्जालतिर आफ्नो तस्बिर पोष्ट्याउँछन्, न खुलेर संगीतको चालु बजारमा आउन रुचाउँछन् । उनले सिर्जना गर्ने संगीत (बिट/ट्र्याक) नै उनको पहिचान हो । सगुनलाई सुन्नेहरू थोरै छन् । तर जति छन्, सबैले एउटै एनिम तस्बिरबाटै उनलाई चिन्छन् ।

'थाहा छैन किन मलाई खुलेर आउन मन लाग्दैन । तर मलाई सधैँ पछाडि नै बसेर काम गर्न मन लाग्थ्यो । कसैले थाहा नपाए पनि मलाई पछाडि बसेर नै काम गर्न मनलाग्छ । सायद आगामी दिनमा खुलेर आउन पनि सक्छु,' मुसुक्क मुस्कुराउँदै सगुनले सुनाए ।

संसारका संगीतप्रेमीहरू आराम, तनावमुक्त हुन लोफाइ सुन्ने गर्छन् । धुमधाम नचाउने वा रुवाउने बिटभन्दा यो संगीतमा ध्वनीको प्रयोग निकै धिमा, बिगरिएको रेकर्डिङ झैं सुनिन्छ । सन् १९८० र १९९० दशकमा लोफाइलाई व्यावसायिक संगीतभन्दा अर्गानिक मानिन्थ्यो । तर सन् २०१३ तिर लोफाइ कलाकारले युट्युबतिर यो संगीतलाई राख्न थालेसँगै युवा पुस्तामा यो विधा लोकप्रिय बन्यो । सन् २००४ को एनिमेटेड सिरिज 'सामुराइ चाम्पलु'ले त लोफाइ र एनिमेसनलाई अन्तरसम्बन्धित नै बनाइदियो । लोफाइको दुनियामा सगुनको फड्को गर्वको विषय हो ।

सगुन, ज्याजको इन्स्ट्रुमेन्ट र हिपहपको ड्रम मिक्स गरेको संगीतलाई 'लोफाइ' भन्ने गर्छन् । भन्छन्, 'लोफाइ जेलाई पनि भन्न मिल्छ । धेरै व्यक्तिको फरक-फरक मत हुन सक्छ यो संगीतलाई लिएर, तर लोफाइ सुन्दा जुन अनुभव हुन्छ त्यो महत्वपूर्ण हो । धेरै व्यक्ति संगीतलाई क्लियर राख्न खोज्छन् तर हामी साउन्डको क्वालिटी 'लो' बनाउँछौं । लोफाइ सुन्दा अर्कै ठाउँमा पुर्‍याओस् भन्ने उदेश्यले ।'

छोटो समयमै सगुनले संगीतमा आफ्नो नाम बनाइसके । भिएस निकेतनमा १२ पढ्दै गर्दा उनी र्‍यापर जेकोललाई सुन्थे । जेकलका गीतहरूमा आफैंलाई पाउँथे । जेकोलका हिपहप असाध्यै मनपर्ने । जेकोलका अन्तर्वार्ता खोजी खोजी हेर्न थाले । एक अन्तर्वार्तामा जेकलले आफैं संगीत सिर्जना गर्ने गरेको कुरा सुनेपछि उनी झनै प्रभावित बने ।

जेकोलले युट्युबमा संगीत सिर्जना गरेको भिडियो राखेका रहेछन् । उनलाई पनि संगीतका बिट/ट्र्याक बनाउन मनलाग्यो । युट्युबबाट ट्युटोरियलतिर संगीत सिर्जना गर्न सिके । यसरी बिटहरू सिर्जना गर्दै सगुन लोफाइतिर ढल्किए ।

त्यो समय कम्प्युटरमा झुन्डिरहन्थे सगुन । कम्प्युटर धेरै गेम खेल्न बसेको भन्दै परिवारको गाली खान्थे । उनी गेम त खेल्थे, सँगसँगै युट्युबतिर संगीत सिर्जनाका तरिका सिक्थे । सन् २०१७ मै उनले पहिलोपटक रिदम भन्ने इपी(४-७ वटा ट्र्याक) सार्वजनिक गरे । आफ्नो पहिलो इपी उनलाई साह्रै मनपर्‍यो । युट्युबबाटै सार्वजनिक गरिदिए । रिदमले नसोचेको प्रतिक्रिया बटुल्यो । उनलाई झनै बिट सिर्जना गर्न उत्साह थपियो । उनले उक्त इपीलाई एक हप्तामै तयार पारेका थिए ।

सुरुआतमा सगुनले संगीत सिर्जना मात्र गर्थे । विस्तारै अरुको भोकल स्याम्पल गर्न थाले । अरुलाई गीत गाउन लगाएर त्यसमा ट्र्याक/बिट बनाउन थाले । कसैले गाइसकेको गीतलाई रिमिक्स बनाएर पनि बिटमा ढाले । गायनमा भन्दा संगीत सिर्जनामै रुची बढ्न थाल्यो । उनी नि:शुल्क भेटिने अडियो स्याम्पलमा बिट/ट्र्याक बनाउँछन् । कहिले आफैं स्याम्पल बनाइरहेका हुन्छन् । जे होस्, सगुनलाई स्पोटिफाइमा मासिक रुपमा १२ लाख बढी दर्शकले सुन्छन् ।

यसबीचमा सगुनले साइलो डायनास्टी, कार्ल, क्यालीलगायतसँग पनि सहकार्य गरेका छन् । बिट/ट्र्याक बनाउन सिक्ने क्रममै एक दिन साइलोले युट्युबमा सार्वजनिक गरेको कभर गीत सुन्न पुगे 'आइ विल किप यु सेफ' । गीत सुन्ने बित्तिकै उनलाई मनपर्‍यो । यही गीतमाथि उनले लोफाइ सिर्जना गर्‍यो । यही संगीतलाई सुनेर एकदिन अमेरिकाको एक रेडियोबाट उनलाई फोन आयो । रेडियोले उनको गीत बजाउन अनुमति माग्न सम्पर्क गरेका रहेछन् । त्यसैक्रममा त्यही रेडियोमार्फत एप्पल म्युजिकमा काम गर्ने प्रोफेट भन्नेसँग उनको चिनाजानी भयो ।

त्यतिखेरसम्म उनी आफ्नो संगीतलाई साउन्डक्लाउड र युट्युबमा मात्र सार्वनजिक गर्थे । तर प्रोफेटले नै उनलाई एप्पल म्युजिकमा गीत सार्वजनिक गर्न सल्लाह दिए । उनैले लन्डनको एप्पलसँग सम्बन्धित संगीत वितरण कम्पनी 'प्लटन'सँग उनको कुरा चलाइदिए । प्लटोनले उक्त ट्र्याकलाई एप्पल र स्पोटिफाइमा राखिदिए । त्यतिबेला उनलाई लाग्यो, 'म्युजिकमा मेरो करिअर रहेछ।'

प्लटोनसँग आवद्ध भएसँगै सगुनका संगीत डिजिटल स्ट्रिमिङ प्लेटफर्महरूमा बज्न थाले । एप्पल, स्पोटीफाइ, डिजर, टाइडलमा विश्वले आफ्नो संगीत सुनेर मन पराइदिँदा सगुन आफूलाई भाग्यमानी ठान्छन् । 'ओहो मेरो म्युजिक पनि यति धेरैले सुन्छ है भन्ने कुराले एकदमै खुसी लाग्छ । विश्वासै लाग्दैन कहिले त ,'उनले भने । उनी युट्युबमा पनि आफ्नो संगीत सिर्जना राखिरहेका हुन्छन् ।

तर धेरैले एप्पल र स्पोटीफाइमै गीत मन पराइदिन्छन् । 'आइ विल किप यु सेफ' स्पोटिफाइमा १३ करोड बढी पटक स्ट्रिम भएको छ भने 'आइ एम ड्रंक एण्ड कन्फ्युज्ड' २ करोड पटक स्ट्रिम भएको छ । सबैभन्दा धेरै सुनिएको 'आइ विल किप यु सेफ'लाई युट्युबमा ५ करोडभन्दा बढी भ्युज प्राप्त छ । युट्युबमा धेरै मनपराएको 'ट्रस्ट नोबडी लभ, नोबडी द सेम'मा पनि उनले साइलोसँगै सहकार्य गरेका थिए ।

२ करोडभन्दा बढी भ्युज प्राप्त यो ट्र्याक युट्युबमा मनपराइदिएको अर्को संगीत हो । ट्र्याक/बिट बनाउनु सगुनको लागि कम्युटरमा खेल खेलेजस्तै हो । 'संगीत बनाउनु त खेल खेलेको जस्तै हुन्छ । कर्डहरू बजायो, स्याम्पलहरूसँग खेल्यो । म धेरै संगीत बनाउँछु । मैले १० ट्र्याक बनाउँछु भने एउटा ट्र्याक सार्वजनिक गर्छु । यो एक किसिमले संगीतसँग खेले जस्तै हो,'उनले भने ।

उनी सार्वजनिक गर्ने ट्र्याकलाई २० पटकसम्म दोहोर्‍याएर सुन्छन् । उनी कम्युटरकै वाद्यवादन मात्र होइन कहिलेकाहीँ साथीहरूलाई बजाउन लगाएर पनि लोफाइ संगीत सिर्जना गरिरहेका हुन्छन् । फिदर्समा त्यही अभ्यास गरिएको थियो ।

लोफाइमा सगुन एनिमेसन प्रयोग गर्छन् । उनका संगीतका लागि स्टुडियो सोअफले एनिमेसन तयार पारिदिन्छन् । उनी एनिमेका क्रेजी फ्यान । चाइडिस ग्यामबिनोका लागि एनिमेसन बनाइसकेका यो स्टुडियो पछिल्लो समय उनका ट्र्याकमा एनिमेसन गर्ने जिम्मा लिएका छन् । उनी आफ्नो संगीतलाई बुझ्न एनिमेसनले सहयोग गर्ने हुँदा त्यसको प्रयोग गर्दै आएको सुनाउँछन् । 'त्यो संगीत सुन्दा एनिमेसनले बुझ्न धेरै सहयोग गर्छ जस्तो लाग्छ । एनिमेसनले अझ बढी दर्शकलाई संगीतलाई अनुभव गर्न सक्छन् । संगीतले पुर्‍याउने त्यो ठाउँमा एनिमेसनले लाग्छजस्तो लाग्छ,'उनले भने ।

अमेरिका जाने तयारी

सगुनका म्यानेजर अमेरिकाकै हुन् । उनी आवद्ध वितरक कम्पनी लन्डनमा छ । उनी आफ्नो टिमसँग बसेर काम गर्न छिट्टै अमेरिका जाने तयारीमा छन् । 'मलाई उतै गएर काम गर्दा सजिलो हुन्छ कि । त्यता अवसर पनि धेरै छन्,'मैले फिदर्सको इपी लन्डनमै बनाएको थिएँ । त्यहाँ २ हप्ताका लागि गएको थिएँ । २ हप्ता काम गर्दा मलाई सबैजनासँग सँगै बसेर काम गर्दा उर्जा थपियो । सजिलो पनि भयो । त्यसैले मलाई टिममा बसेर काम गर्न पनि उता जाने सोच्दैछु । मलाई बाहिर गएर एक्लै बस्ने अनुभव पनि गर्नु छ । सायद धेरै अनुभव गर्नेछु । त्यहाँ गएर काम गर्दा धेरै कुरा सिक्छु भन्ने लागेको छ ।'

भक्तपुरको बोडेमा बस्दै आएका सगुन अधिकांश समय एक्लै बिताउँछन् । संगीत सिर्जना गर्न कोठाभित्रै समय बिताउनु उनको लागि नौलो होइन । ६ महिनाअघि मात्रै इस्लिङ्टन कलेजबाट मल्टिमिडियामा स्नातक गरेका उनी नयाँ अनुभव र सिकाइका लागि अमेरिका पुग्न चाहन्छन् ।

आफ्नो जीवन नै संगीतलाई दिने सपना देखेका सगुनलाई उनको परिवारको भरपुर साथ छ । 'म अझै संगीतबारे सिक्न मन छ । धेरै इन्स्ट्रुमेन्ट बजाउन मन छ । धेरै व्यक्तिहरू भेट्न मन छ । धेरै संगीत बनाउन मन छ । मेरो जीवन नै संगीतलाई दिन चाहन्छु । यही इन्डस्ट्रीमा पनि मलाई रहनुछ,'उनले भने,'म लोफाइभन्दा पनि अन्य विधाको संगीत पनि गर्न चाहन्छु । हिपहप आर एण्ड बी गर्न मन छ । फिदर्स पनि लोफाइ र आर एण्ड बी गरे । अब मलाई र्‍यापरहरूसँग काम गरेर हिपहप निकाल्नु मन छ ।'

'स्पटलाइट'मा आउन नचाहने सगुनलाई नेपालमै पनि धेरैले पच्छ्याउँछन् । तर खुलेर नआउँदा उनलाई धेरैले चिन्दैनन् । उनले अहिलेसम्म नेपाली गायक/गायिकासँग काम भने गरेका छैनन् । तर आफूलाई मनपर्ने गायक सज्जनराज वैद्य, यावेश थापा, ओएसिस थापासँग भविष्यमा सहकार्य गर्ने इच्छा भएको सगुन सुनाउँछन् । संगीतको अत्यधिक बिक्रीबापत प्राप्त गर्ने प्लाटिनम पाउने पक्का भएपछि फुरुङ्ग सगुन नेपालमा संगीत गरेर जीउन गाह्रो भए पनि कलाकारले संगीतमै मेहनत गर्दा जीवन गुजारा गर्न सकिने विश्वास गर्छन्।

प्रकाशित : पुस २३, २०७८ १७:१३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×