बहुआयामिक बन्न बीबीए- शिक्षा - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement
स्नातक शिक्षा विशेष

बहुआयामिक बन्न बीबीए

यज्ञ बञ्जाडे

व्यवसायका बारेमा बुझ्न मात्र होइन, उद्यमी बन्न वा राम्रो जागिर प्राप्त गर्न पनि ब्याचलर्स इन बिजनेस एडमिनिस्ट्रेसन (बीबीए) उपयुक्त विषय हो । व्यवस्थापन विषय (खासगरी बीबीए) रोजेर स्नातक तहको अध्ययन गर्ने सोच बनाउनुभएको छ भने तपाईंको निर्णय सही छ ।

अहिलेको यो निर्णयले भविष्यमा तपाईंलाई सफल व्यवसायी, व्यवस्थापक र उद्यमी बन्न सघाउनेछ । यद्यपि व्यवस्थापन अध्ययन गरेर मात्र सफल व्यवसायी, व्यवस्थापक र उद्यमी बन्न सकिन्छ भन्ने होइन । अरू विषय पढेका मात्र होइन, औपचारिक शिक्षा निकै कम प्राप्त गरेका व्यक्तिहरू पनि सफल उद्यमी र व्यवस्थापक बनेका थुप्रै उदाहरण हाम्रासामु छन् ।

तर, निर्धारित उद्देश्य प्राप्तिका लागि उपलब्ध मानवीय तथा भौतिक स्रोतसाधनको कुशलतापूर्वक र प्रभावकारी ढंगले परिचालन गर्ने विधि नै व्यवस्थापन हो । सफल व्यवसायी, व्यवस्थापक र उद्यमी बन्न अत्यावश्यक सबैजसो ज्ञान बीबीएबाट पाइन्छ । यसकारण अन्य विषयको तुलनामा व्यवस्थापन अध्ययनले उद्यमी बन्न चाहिने धेरै ज्ञान (गुण) दिने, सिकाउने शिक्षाविद्हरू दाबी गर्छन् ।

व्यवस्थापनभित्र पनि अहिले विभिन्न विषयहरू पढ्न पाइन्छ । बीबीए, बीबीए बीआई, बीआईएम, बीएचएम, बीसीए, ब्याचलर इन ट्राभल एन्ड टुरिजम केही चलेका विषय हुन् । खासगरी आफैं उद्यमी बन्न, बैंक तथा वित्तीय संस्था र कर्पोरेट क्षेत्रमा रोजगारी प्राप्ति गर्न बीबीए निकै उपयोगी रहेको विज्ञहरू बताउँछन् । व्यवस्थापन, त्यसमा पनि बीबीए अध्ययन गरेका विद्यार्थीहरूका लागि कम्तीमा पनि मध्यमस्तरको जीवन बिताउन आर्थिक रूपमा अप्ठेरो नपर्ने उनीहरूको दाबी छ ।

‘बैंकिङ र कर्पोरेट क्षेत्रसँग सम्बन्धित विषय बीबीए हो । यसले वित्तीय बजारको बारेमा ज्ञान दिन्छ । न्यूनतम स्रोतसाधन र प्रयासबाट अधिकतम नतिजा प्राप्त गर्ने कला प्रदान गर्छ,’ त्रिवि व्यवस्थापन केन्द्रीय विभागका सहप्राध्यापक ध्रुवलाल पाण्डेले भने, ‘यो विषय अध्ययन गर्दा सैद्धान्तिकसँगै व्यावहारिक कक्षा पनि धेरै हुन्छ । यसले रोजगारीका लागि मात्र नभएर स्वरोजगार र आत्मनिर्भर बन्न पनि धेरै ज्ञान दिन्छ ।’ बैंक तथा वित्तीय संस्था र बिमा कम्पनीमा बीबीए गरेका विद्यार्थी नै बढी उपयोगी हुने उनको दाबी छ । ‘बीबीए गरेका विद्यार्थीमा तुलनात्मक रूपमा वाणिज्य र व्यवसायसम्बन्धी जानकारी, कार्यपत्र प्रस्तुतीकरण र नेतृत्व लिने क्षमता राम्रो हुन्छ,’ उनले थपे ।

‘थ्री एम’ अर्थात् म्यान, मनी र मेसिनको उचित प्रयोग नै व्यवस्थापन हो । सही समयमा यी तीन कुराको व्यवस्थापन गर्न जाने हरेक व्यक्ति जुनसुकै काममा सफल हुन्छ । व्यवस्थापनको पढाइले विद्यार्थीहरूलाई धन, जन र वस्तुको कुशल प्रयोग गरी सन्तोषजनक सफलता प्राप्त गर्ने उद्देश्यतर्फ उन्मुख हुन सहयोग गर्छ । यसले कुनै पनि विषयमा पूर्वानुमान गर्न, योजना बनाउन, संगठन, आदेश, समन्वयजस्ता काम गर्न सिकाउँछ । मानिसभित्र सीप, कला, क्षमता, सोच, उत्प्रेरणा, मनोबल, दृष्टिकोण, रचनात्मकता आदि हुन्छ भने भौतिक साधनभित्र उपकरण, प्रक्रिया, पद्धति, क्रियाकलाप पर्छन् । वित्तीय साधनभित्र पुँजी, स्रोत, मुद्रा पर्छन् । यी सम्पूर्ण तत्त्वलाई एकीकृत गरी संगठनको लक्ष्य प्राप्तिमा उन्मुख गराउने काम व्यवस्थापनले गर्छ । यसकारण व्यवस्थापनलाई न्यूनतम स्रोतसाधनबाट अधिकतम नतिजा प्राप्त गर्ने कलाका रूपमा विश्लेषण गरिँदै आइएको छ ।

बैंक तथा वित्तीय संस्था, बिमा मात्र होइन, कर्पोरेट र सरकारी क्षेत्रमा काम गर्न चाहनेका लागि पनि बीबीए उपयुक्त विषय भएको हिमालयन ह्वाइटहाउस कलेजका बीबीए संयोजक अमित गुप्ता बताउँछन् । उत्कृष्ट पाठ्यक्रम, बहुआयामिक विषय, विश्वव्यापी रूपमा परिचित, धेरै क्षेत्रमा रोजगारीको अवसर रहेका कारण पछिल्ला वर्षहरूमा बीबीएमा विद्यार्थीहरूको आकर्षण बढेको उनको दाबी छ ।

बीबीए पढेका विद्यार्थीमा दैनिक कामकाज सञ्चालन, क्रेडिट व्यवस्थापन र वित्तीय व्यवस्थापनको राम्रो ज्ञान हुन्छ । पाठ्यक्रम नै बढी व्यावहारिक र प्रयोगात्मक हुने भएकाले विद्यार्थीको ज्ञान र नेतृत्व लिने क्षमता राम्रोसँग विकास हुने ट्रिटन कलेजका व्यवस्थापन संयोजक कमानसिं आरसी दाबी गर्छन् । ‘व्यवस्थापन पढेका विद्यार्थी बैंक तथा वित्तीय संस्था र बिमाका लागि रेडिमेड प्रडक्टजस्तै हुन्,’ बैंकर्स संघका कार्यकारी निर्देशक अनिल शर्मालले भने ।

बीबीएमा अंग्रेजी, नेपाली, अर्थशास्त्र, लेखा, व्यवस्थापकीय सिद्धान्त, होटल व्यवस्थापन, कम्प्युटर, ट्राभल्स एन्ड टुरिजम्सलगायत विभिन्न विषय पढ्न पाइन्छ । बीबीए, बीबीए बीआई, बीआईएमलगायत पाठ्यक्रम स्नातक तहमा केही चलेका विषय हुन् । विगतमा विज्ञान पढ्न नसक्ने विद्यार्थीले मात्र व्यवस्थापन पढ्ने चलन भएकोमा पछिल्ला वर्षहरूमा राम्रो नम्बरमा एसईई र कक्षा १२ पास भएका विद्यार्थीले पनि व्यवस्थापन विषय पढ्न थालेकाले पनि शिक्षाको गुणस्तरमा सुधार भएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७९ ०९:१९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

प्रविधिमैत्री बन्दै किसान

एक हल गोरूले दिनभरिमा जोत्ने खेत अहिले ट्र्याक्टरले एक घण्टामै जोत्न सक्छ 
डीबी बुढा

जुम्ला — तातोपानी गाउँपालिका–७ का शेरबहादुर रावतले थ्रेसर मेसिनको प्रयोगले गहुँ चुट्न थालेको ३ वर्ष भइसक्यो । उनले यसअघि जौ र गहुँ चुट्न लोरीको प्रयोग गर्दै आएका थिए ।‘पहिले दिनभरिमा गर्ने काम अहिले एकै घण्टामा सकिन्छ,’ उनले भने, ‘छिटो पनि हुने र थोरै मानिस भए पनि पुग्ने भएकाले थ्रेसर मेसिन छिमेकीहरूले पनि प्रयोग गर्न थालेका छन् ।’

जुम्लामा जेठको अन्तिम साता जौ र गहुँ काटेर घरमा ल्याउने गरिन्छ । घरको छतमा (कुन्यु) बनाएर झन्डै ३ महिना सुकाइन्छ भने असोज लागेपछि चुट्न सुरु गरिन्छ ।

झन्डै १ रोपनी जग्गामा लगाइएको जौ, गहुँ चुट्न थ्रेसर मेसिनमा डेढदेखि २ घण्टा लाग्छ । ‘मेसिनले कार्यबोझ पनि घट्यो,’ बारागाउँकै अर्का किसान लालबहादुर रावतले भने, ‘समयको पनि बचत भएको छ ।’ उनले पनि ३ वर्षदेखि थ्रेसर मेसिनबाटै अन्नबाली भित्र्याउन थालेका छन् ।

गाउँको कृषि समूहले प्रतिघण्टा जौ वा गहुँ चुटेबापत्त ७ सय रुपैयाँ लिन्छ । थ्रेसरमा प्रतिघण्टा डेढ लिटर पेट्रोल आवश्यक पर्ने उनले बताए । अहिले गाउँका सबैजसो किसानले घरको छतमा थ्रेसर मेसिन लिने गरेका छन् । लालबहादुरका अनुसार बारागाउँका १ सय ७२ घरले अहिले थ्रेसर मेसिनले जौ, गहुँ चुट्न थालेका छन् ।

जुम्ली किसानहरूले गहुँ लगाउने सिजनको एक महिनाअघि मात्र कुन्यु लगाइएको गहुँबाट दाना निकाल्छन् । किसानले गहुँ, जौ लगाउन थ्रेसर मेसिनको प्रयोग मात्रै गरिरहेका छैनन्, सडक पुगेका गाउँ नजिक हाते ट्र्याक्टरबाट जोत्न थालिएको छ ।

‘सबैले गोरु पाल्न छोडे, यसअघि वर्षभरि गोरु पालेर ६/६ महिनामा अन्न लगाउने बेला मात्रै जोत्ने गरेका थियौं,’ तातोपानीका कर्णबहादुर न्यौपानेले भने, ‘एक हल गोरुले दिनभरिमा जोत्ने खेत अहिले ट्र्याक्टरले एक घण्टामै जोत्न सक्छ, एक जनाले मात्रै पनि दिनभरिमा १० रोपनीसम्मको खेत जोत्न सकिन्छ ।’ हाते ट्र्याक्टरको प्रयोग गर्न थालेपछि उत्पादन पनि बढ्दै गएको उनले बताए ।

तातोपानी–६ का किसान ओमप्रकाश न्यौपानेले पनि गत वर्षदेखि हाते ट्र्याक्टरबाटै जोतेर अन्न लगाउन थालेका छन् । ‘न वर्षभरि गोरु पाल्नुपर्ने दुःख न हली, बाउसेको भर पर्नुपर्ने बाध्यता,’ उनले भने, ‘म एक्लैले हाते ट्र्याक्टरमार्फत दिनमा १० रोपनीसम्म खेत जोत्न सक्छु, खर्च र समयको पनि बचत भएको छ ।’

जमाना यान्त्रिकीकरणको आएपछि आफूहरू पनि प्रविधिमैत्री भएको उनले बताए । उनले बालीमा कुनै रोग, किराको प्रकोप देखिए इन्टरनेटमार्फत त्यसको समाधान खोज्न थालिएको बताए । उनका अनुसार किसानहरूलाई उन्नत तरिकाले बाली उत्पादन गर्ने सीप पनि इन्टरनेटले दिएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७९ ०९:१५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×