गुरुकुल ब्युँताउने मेसो- कला - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

गुरुकुल ब्युँताउने मेसो

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — राजधानीका नाटकघरहरुको अग्रज ‘गुरूकुल’ बन्द हुनु दुर्घटना थियो । अब त्यो दुर्घटनाबाट माथि उठेर रंगमञ्चको ढोका खोल्न सुनील र निशासँगै कलाकारहरु लागिपरेका छन् । 

नाट्यकर्मी सुनील पोखरेल र निशा शर्माका दिनहरू हिजोआज थापागाउँस्थित कुञ्ज नाटकघरमा बितिरहेको छ । करिब एक दशकअघि ढलेको आरोहण गुरुकुलको सौन्दर्यलाई कुञ्जमा सजाउन यी रंगकर्मी दम्पती मात्र नभएर नयाँ पुस्ताका कलाकारहरूसमेत अहोरात्र खटिरहेका छन् ।

विश्राम लिएको एक दशकपछि गुरुकुलको टिम फेरि एक पटक जुर्मुराउँदै छ । यही पुस ३० देखि २२ दिन ‘पुतलीको घर’ नाटकमार्फत गुरुकुलको टिमले पुनरागमन गर्न लागेको हो । हेनरिक इब्सनको नाटक ‘अ डल्स हाउस’को नेपाली अनुवाद तथा निर्देशन पोखरेलले गरेका हुन् । गुरुकुलले यो नाटक यसभन्दा अघि देश–विदेशमा गरी २ सय १६ पटक मञ्चन गरिसकेको रंगकर्मी शर्माले बताइन् ।

काठमाडौं महानगरपालिकाले एक वर्षको भाडा दिने सहमति भएपछि कुञ्जको एउटा हल वर्ष दिनका लागि गुरुकुलको नाममा चलाउने सम्झौता भएको गुरुकुलका संस्थापक सुनील पोखरेलले बताए । उनका अनुसार हल र नाटक मञ्चन जस्ता कामका लागि गुरुकुल समूहले २० प्रतिशत खर्च भने अझै आफैंले जुटाउनुपर्नेछ । ‘हामीले फेरि पनि निजी जीवनको समयलाई कटाएर बाहिरी जिन्दगीतिर फर्कने प्रयास गरेका छौं,’ पोखरेल भन्छन्, ‘यो समयले अब हामीलाई कता पुर्‍याउला चिन्ता त छँदै छ । यसमा अझ जिम्मेवारी थपिएको छ ।’

औपचारिक पुनरागमनकै दिन कुञ्जमा चित्र, कविता र नाटक प्रस्तुत हुनेछन् । गुरुकुलको रूपलाई पुनर्जागरण गर्न र पुरानै यादहरूलाई ताजा बनाउन गुरुकुलमा सजिएका हरेक चीजबिजलाई कुञ्जमा झल्काउने जमर्कोमा छन् पोखरेल दम्पती । कुञ्जस्थित नाटकघरको प्रवेशद्वारमा नाट्य सम्राट बालकृष्ण समको तस्बिर झुन्डिइसकेको छ । रंगमञ्च व्यवस्थापन चलिरहेको छ । यी दम्पतीले गुरुकुलप्रति साँचेको सपना जीवन्त हुने आशामा जुर्मुराएको छ । ढलेको गुरुकुलको सपनालाई उनीहरू पुरानै नाटक र कलाकारहरूमार्फत पुनः ठड्याउने जोसमा छन् ।


नाट्यकर्मी सुनील पोखरल र निशा शर्मा । तस्बिर : सुशीला तामाङ/कान्तिपुर

गुरुकुल पोखरेललगायत अधिकांश रंगकर्मीहरूका लागि एक सपना रहेको शर्मा स्मरण गर्छिन् । नाट्य क्षेत्रमा नाटकघरसहितको नियमित नाटक मञ्चनको अहिलेको अवस्थालाई जग बसाल्ने काममा गुरुकुल समूहको ठूलो देन छ ।

नाटकघरका लागि स्थायी थिएटर बनाउने जग्गाको अभावमा बानेश्वर हाइटस्थित स्थापित गुरुकुललाई सञ्चालन गरेको ९ वर्षपछि सन् २०११ मा बन्द गर्नुपरेको थियो । शर्मा सम्झन्छिन्, ‘रंगकर्म र गुरुकुलमा हामी नौ/दस वर्ष यति लागेछौं कि, त्यो बन्द भएपछि बल्ल थाहा भयो, हामी सामाजिक जीवन, आफन्त सबैबाट टाढा भएर रंगमञ्चमा रम्ने भएछौं ।’ गुरुकुल बन्द भएपछि दुवै जनामा मानसिक विचलनसँगै सामान्य जीवनमा फर्कन अत्यन्तै कठिन भएको उनी बताउँछिन् । दम्पतीले गुरुकुल उठाउन प्रत्येक सरकारको पालामा ढोका ढकढकाए । आफ्नो नाटकघर नै नभए पनि पोखरेल दम्पतीले बेला–बेलामा नाटकहरूसमेत नाट्यप्रेमीहरूलाई पस्किरहे । शर्मा जोड्छिन्, ‘यो बितेको समयमा केही समय सामान्य जीवनमा आउने प्रयास गरे पनि हामीले नाटक र रंगमञ्चलाई बिर्सेका थिएनौं र यसलाई बिर्सेर अन्त पनि जान सकेनौं । हामी निरन्तर गुरुकुलको घर उभ्याउने प्रयासमा नै थियौं ।’ स्थायी नाटकघरका लागि राज्यले राजधानीमा जमिन उपलब्ध गराउन नसकेकोप्रति उनको दुखेसो छ । ‘हामीले कमाएर खान होइन, देशमा कला सिर्जनाको विकास र विस्तारका लागि प्रत्येक सरकारलाई भनेका थियौं । देशमा कलाकारलाई अझ नाट्य क्षेत्रका कलाकारलाई एउटा वस्तुका रूपमा मात्र हेरियो,’ उनी भन्छिन् ।

कुञ्जमै ‘ताराबाजी लै लै’, ‘जात सोध्नु जोगीको’, ‘अग्निको कथा’ लगायतका पाँच वटा नाटकहरू सम्भव भएसम्म पुरानै कलाकारको अभिनयमा मञ्चन गर्ने गुरुकुलको तयारी छ । पुराना नाटकहरूलाई नयाँ पुस्ताले हेरून् र अग्रजले पनि पुनः हेरेर आजको दिनमा फेरिए पनि दुवैको कामलाई मूल्यांकन गरिदिऊन् भन्ने अपेक्षा आफूहरूको भएको शर्माले बताइन् ।

गुरुकुल बन्द हुनुपूर्व पनि नाट्य महोत्सवकै अवसरमा ‘पुतलीको घर’ मञ्चन गरिएको शर्मा सुनाउँछिन् । अहिले पनि मुख्य महिला पात्रका रूपमा शर्माकै अभिनय रहनेछ भने उनलाई साथ दिँदै मञ्चमा कमलमणि नेपाल, शेखर चापागाईं, अञ्जु देउजाले अभिनय गर्ने भएका छन् ।

नेपालको सट्टामा पोखरेलले समेत सुरुको केही दिन अभिनय गर्नेछन् । शारीरिक एवं मानसिक रूपमा पहिलाकै ऊर्जा नभए पनि दुवै जना गुरुकुलको ढोका उघार्न चाहन्छन् । दुवैको एकै अभिलाषा छ, ‘अब गुरुकुलको ढोका कहिल्यै बन्द गर्न नपरोस् । गुरुकुलको सपना, आशा, कला जे जति छ ती सबै नयाँ पुस्तालाई हस्तान्तरण गरेर यो नाम नाट्य क्षेत्रमा कालान्तरसम्म रहिरहोस्,’ शर्मा भन्छिन्, ‘कला सिर्जना भन्ने कुरा पुस्तान्तरण हुँदै जाने हो । सधैं एकै पुस्ता रहन सम्भव छैन । नयाँ पुस्तालाई जगाएर गुरुकुल उनीहरूलाई सुम्पिन हामी आएका छौं ।’

प्रकाशित : पुस २८, २०७८ ०७:३६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दलहरू जबराको पक्ष कि विपक्षमा स्पष्ट पारून् : बार

‘संवैधानिक दायित्व निर्वाह गर्न अक्षम रहेको आधार र कारण नै महाअभियोगका लागि पर्याप्त भएकाले दलहरु जिम्मेवार बन्नुपर्छ’
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर जबराको बहिर्गमनको मागसहित साढे दुई महिनादेखि आन्दोलनरत नेपाल बार एसोसिएसनले आफ्नो ‘पोजिसन’ स्पष्ट पार्न दलहरूलाई आग्रह गरेको छ । मंगलबार काठमाडौंमा प्रमुख सञ्चारका सम्पादक–संवाददाताहरूसँग अन्तर्क्रिया गर्दै बारले राजनीतिक दललाई जबराको पक्षमा कि विपक्षमा भन्ने प्रश्न सोधेको हो । 

सर्वोच्च अदालत बार एसोसिएसनका अध्यक्ष पूर्णमान शाक्यले प्रधानन्यायाधीश जबराको निरन्तरताको पक्षमा वा विपक्षमा कहाँ छन् भन्ने दलहरूले स्पष्ट पार्नुपर्ने बताए । ‘सत्ता गठबन्धन र प्रतिपक्षी एमाले दुवैले नचाहेसम्म जबरामाथि महाअभियोग सम्भव छैन, तर दुवै पक्ष एक–अर्कालाई देखाएर उम्कँदै आएका छन्,’ उनले भने, ‘अब दलहरू त्यसरी उम्कन पाउँदैनन् । उनीहरूले कित्ता क्लियर गर्नुपर्छ । उनीहरू जबराको पक्षमा उभिए भने हामीले बुझ्नुपर्ने हुन्छ– दलहरूले भ्रष्टाचारलाई निरन्तरता दिन चाहेका रहेछन् ।’ उनले प्रधानन्यायाधीश जबराको ढिपीले संवैधानिक इजलास, संवैधानिक परिषद्, न्याय परिषद्, न्याय सेवा आयोगजस्ता संस्था बैठकै बस्न नसक्ने अवस्थामा निष्क्रिय बनेको बताए ।

‘हप्तौंअघि मुद्दाका पक्षसँग बार्गेनिङ गरी सेटिङ गर्ने कामलाई हामीले आन्दोलनमार्फत सुधार गर्न सक्यौं । गोला प्रणाली लागू भएपछि यस्तो सेटिङ रोकिएको छ । तर, हाम्रो आन्दोलन यति सुधारमै रोकिनेवाला छैन,’ उनले भने, ‘सुधारका बाधक रहेका कारण प्रधानन्यायाधीश जबराको बहिर्गमन पहिलो सर्त हो । उनी हटेपछि पनि न्यायालय सुधारको हाम्रो अभियान रोकिँदैन ।’

नेपाल बारका अध्यक्ष चण्डेश्वर श्रेष्ठले प्रधानन्यायाधीश जबराविरुद्ध महाअभियोग लगाउन राजनीतिक दलहरूलाई आह्वान गरे । आफूमाथि गम्भीर आरोप लाग्दासमेत राजीनामा नदिएको र संवैधानिक दायित्व पूरा गर्न असफल भएको बारको निष्कर्षलाई मंगलबारको कार्यक्रममा अध्यक्ष श्रेष्ठले लिखित रूपमा पेस गरेका थिए । राजनीतिक दललाई १७ बुँदे ध्यानाकर्षणपत्र बुझाइएको र जबराविरुद्ध महाअभियोग लगाउन उक्त पत्रमा उल्लेख गरिएका आधार नै पर्याप्त भएको बारले उल्लेख गरेको छ ।

निरन्तर प्रश्न उठेर गम्भीर आरोप लाग्दा पनि जबराले सरकारी सेवा सुविधाको दुरुपयोग गरेको र प्रधानन्यायाधीश पदकै अपमान गरेको पनि बारको भनाइ छ । ‘प्रधानन्यायाधीशले हालसम्म गरेका र सार्वजनिक भएका विकृति, विसंगतिजन्य कार्यहरू र उनले दुई महिनाभन्दा बढी अवधिसम्मको संवैधानिक दायित्व निर्वाह गर्न असक्षम रहेको आधार र कारण नै महाअभियोगका लागि पर्याप्त भएकाले त्यसतर्फ संसद्का दलहरू जिम्मेवार बन्नुपर्छ,’ अध्यक्ष श्रेष्ठले भने । प्रधानन्यायाधीश जबराको भूमिकाका कारण समग्र न्यायकर्मीहरूको शिर निहुरेको भन्दै नेपाल बारले राजीनामा गर्न पनि भनेको छ ।

प्रधानन्यायाधीशमाथि महाअभियोगको विषयमा ह्वीप लगाउन नमिल्ने विश्वव्यापी संवैधानिक अभ्यास रहेको र नेपालमा समेत राजनीतिक दलसम्बन्धी ऐनमा सोही व्यवस्था भएकाले प्रत्येक दलका प्रत्येक सांसदले आफ्नो विवेक प्रयोग गर्न सक्ने भन्दै बारले सांसदहरूको पनि ध्यानाकर्षण गराएको छ । जबराकै कारण सिंगो न्यायपालिका र संवैधानिक प्रक्रिया नै अवरुद्ध हुँदासमेत राजनीतिक दल, संसद् र सांसदहरूको मौनताले सार्वजनिक जवाफदेही शून्य हुन पुगेको बारले जनाएको छ ।

प्रकाशित : पुस २८, २०७८ ०७:२८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×